Tarsus-Çamalanı Köyü Tahtacı Türkmenlerinin Düğün Gelenekleri

Halil Atılgan

Yöre Tahtacıları Toros Dağlarını yurt edinmiş genellikle geçimlerini ağaç kesim işlerinden temin eden Türkmenlerdir. Yaptıkları işten ötürü de kendilerine Tahtacı denilmiştir. Adana'nın Kuzeyinden başlayarak Fethiye'ye kadar uzanan Akdeniz sahil şeridinin denize bakan yamaçlarında onların yerleşik düzene geçtiği görülmektedir. Köy eşrafından Veli Talipoğlu'nun verdiği bilgiye göre Adana Mersin Tahtacı Türkmenlerini iki grupta değerlendirmek gerekir.

1- Aydınlı Tahtacıları
2- Menemenli Tahtacıları

Çamalanı halkı Menemenli Tahtacı Türkmenlerindendir. Ataları Silifke'den Mersin'e, sonra merkeze bağlı Düğdüören, Dalakderesi köylerinden göçerek Çamalanı'nı yurt edinmişler. Köy önce Tarsus'a bağlı eski Ankara-Adana E 5 kara yolu üzerinde bulunan Taşobası'nın Bekirli mezrasında yerleşik düzene geçmiş. Sonra Çamalanı'na göçmüşler. Tespitlerimize göre köy takriben 1850- 1858 yılları arasında kurulmuş.

Çamalanlılar Ecemirli Tahtacılarından olup Ağu İçen Ocağına mensupturlar. Atalarının İran-Horosan, Suriye-Rakka üzerinden Anadolu'ya göçtükleri söylenmektedir. Eski Adana- Ankara E 5 karayolu köyün içinden geçer. Köy: Adana-Pozantı E 5 karayolu üzerindeki Alman Mezarlığının bitişiğindedir. Gülek kasabasına komşudur. Kasaba sınırları içinde gerçekleşen Kar Boğazı savaşına Çamalanlılar da katılmış, Çamalanlı Adil Efe önemli hizmetlerde bulunmuştur.

Çamalanı: Tarsus'a bağlıdır. Şehir merkezine 43km, rakımı 800 metredir. Çukurova'nın yaylalarındandır. 2008 sayımına göre nüfusu 250, bir önceki sayımda ise 750'dir. Köylüler kışı Tarsus'ta yazı köyde geçirmektedirler. Orman içi köyü olması nedeniyle köylülerin arazisi yok denecek kadar azdır. Çamalanı köyüne komşu olan Kaburgediği de Tahtacı Türkmenlerindendir. Çamalanlılara göre Kaburgedikliler Göğceli Aşireti Tahtacılarındandır. Adana-Karaisalı ilçe sınırları içinde bulunan Nergislik, Cingöz, Pozantı'ya bağlı Belemedik tahtacıları ile aralarında kan bağı olmadığını söylemektedirler. Ancak Silifke'de Kırtıl, Mersin merkeze bağlı Düğdüören, Dalakderesi, Kızılbağ, Soğucak köylüleriyle aynı aşirete mensup olduklarını ifade etmektedirler. Şehrin bütün nimetlerinden yararlan Çamalanı köyünde İlköğretim Okulu, Sağlık Ocağı, Orman Şefliği, Karakol, Meteoroloji İstasyonu, İzcilik Kampı gibi resmi kurumlar bulunmaktadır.

Köyde yakın zamana kadar Malatya'dan, Sivas'tan gelen dedeler vasıtasıyla cemler yapılmış, Alevilik kısmen de olsa yaşatılmaya çalışılmış. Ancak köy halkının şehre göçmesi köyde cemin yapılmasını engellediği gibi, Alevilik geleneklerinin de yok olmasını sağlamıştır. Buna rağmen köyde bağlama çalan kişiler çoğunlukta olup deyiş ve nefes türü ezgiler çalınıp söylenmektedir.

Kız İsteme

Toros Tahtacı Türkmenlerinde kız isteme Perşembeyi Cumaya bağlayan gece gerçekleşir. Bu geceye "Cuma Akşamı" denilir. Alevi Türkmenlerinde Cuma gecesi hayırlı bir gün olarak kabul edildiğinden cemler, kız isteme, bayrak dikme vb gibi tüm işler bu güne denk getirilir.

Kız istemeye gidecek kişiler kız evinin hatırını kıramayacağı kişilerden seçilir. Kız isteme ile ilgili görevli kişiler Cuma akşamı kız evinin konuğu olur. Allah'ın emriyle kızı babasından isterler. Kız evi "nasipse olur" diyerek süre ister. Bu da "kız evi naz evi" deyimin bir ifadesidir.