"Arşivler Meselemiz", "Düşten Gerçeğe Alamut Kalesi", "Dersim '38'i Araştır(ma)mak"...

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 217 (2012), 96 S., ISSN 1300-7025-9-1

[KanalKultur] - Toplumsal Tarih, ocak 2012'de yayınlanan 217. sayısında Oktay Özel'in "Arşivler Meselemiz: Siyaset Kurumunun Tarihçiyle Tehlikeli Dansı ve Meşrutiyet Kaybı" başlıklı yazısını kapağa taşıyor.

Oktay Özel, Türkiye'de arşivler konusunda yaşanan güncel tartışmaların önümüze serdiğinden çok daha derin boyutları olduğuna dikkat çekip, siyasetçi ile tarihçi arasındaki problemli ilişkiye ve devletin arşivleri resmi görüş doğrultusunda kullandırma gayretlerine işaret ediyor.

Dr. Ebru Oğurlu, Dr. Emre Erşen, Yrd. Doç. Dr. İbrahim Mazlum, Dr. Nurşen Gürboğa, Dr. S. Gülfer Ihlamur Öner, Marmara Üniversitesi'nde çalışma arkadaşları olan Profesör Dr. Büşra Ersanlı'nın toplumsal adalet ve demokrasiye adanmış hayatını ele alan bir yazı kaleme alıyorlar.

Mete Tunçay, 21 Eylül 1920'de Rusya'daki TKP İstihbaratının verdiği bir mülâkatı sunarak Türkiye solunun 1920 sonbaharında M. Kemal Paşa'ya ve Milli Mücadele'ye bakışını ortaya koyuyor.

Bülent Bilmez, Dersim 38 hakkında geçmişten günümüze yaşanan tartışmaları ve oluşan literatürü ele alırken, konuya Dersimlilerin hassasiyetlerini öne alarak yaklaşıyor.

Cihangir Gündoğdu ise Haydaranlı Hıdır Ağa'nın ve Koçanlı Hüseyin Ağa'nın mektuplarını sunarak aşiret ileri gelenlerinin kendi bölgelerindeki askeri ve mülki erkânla görüşmelerini değerlendiriyor.

Bülent Genç ve Vural Genç, Alamut Kalesi'ni özellikle kazı döneminde ziyaret ederek mimarisini, çeşitli bölümlerini, uzun süren kuşatmalara dayanan depolama sistemlerini, sur duvarlarını ve kalenin genel yapısını inceliyorlar.

Yenikapı kazılarında ortaya çıkarılan tekneler ve bunların konservasyonuyla ilgili çalışmaları yürüten Ufuk Kocabaş, Işıl Özsait - Kocabaş, Evren Türkmenoğlu, Taner Güler ve Namık Kılıç kaydedilen gelişmeleri anlatıyorlar. → 

Devamını oku...

"Darwinizmden Ateizme Türkiye'de Tarih Eğitiminin Evrimi"

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 216 (2011), 96 S., ISSN 1300-7025-9-1

[KanalKultur] - Toplumsal Tarih, aralık 2011'de yayınlanan 216. sayısında Zafer Toprak'ın "Darwinizmden Ateizme Türkiye'de Tarih Eğitiminin Evrimi" başlıklı yazısını kapağa taşıdı.

Zafer Toprak incelemesine Tevrat'taki anlatıyı esas alarak II. Meşrutiyet öncesi kitaplarla başlıyor. Bu inceleme sayesinde 1908 sonrası ders kitaplarındaki uhrevi olanın dünyevi olandan ayrılması anlayışının Cumhuriyet döneminde de devam ettiği anlaşılıyor. Aynı dönemde Darwinizm konulu kitaplar yayınlanmaya başlıyor ve bunları "mukaddes"i silen ile "tarih-i tabii" anlayışıyla yazılmış diğer kitaplar izliyor. 1933 yılında çıkan Tarih-I kitabında Tanrı'yı insan zekasının icat ettiği okutuluyor. 1939'dan sonra ise başka bir yönelimin başlamasıyla Şemsettin Günaltay'ın lise tarih kitaplarında artık insanın evrimine ve "hayat zinciri"ne yer verilmez oluyor.

Zerrin İren Boynudelik, Padua'da Scrovegni Şapeli'nde bulunan Giotto di Bondone'nin 14. yüzyılda yaptığı freskleri tanıtıyor ve Avrupa resminin devrimci ustası Giotto'nun sanat tarihinde tuttuğu önemli yeri anlatıyor.

Aylin Koçunyan ise "Nizâmnâme-i Millet-i Ermeniyân Anayasa mıydı?" başlığını taşıyan yazısında, 19.yüzyılda modernleşme ve sekülerleşme sürecine giren dünyada Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşayan Ermeni cemaatiyle ilgili düzenlemelerin nasıl anayasa benzeri bir anlayışa doğru evrildiğini ortaya koyuyor.

Turhan Kaçar'ın uzun yıllardır Anadolu'daki Eskiçağ tarihi üzerine çalışan Michael Stephen ile gerçekleştirdiği söyleşide, Stephen Anadolu tarihine ilişkin bilgiler sunuyor ve arkeolojiyi turizmin hizmetine veren anlayışı eleştiriyor.

Mete Tunçay, ABD'li gazeteci Clarence K. Streit'in gözünden 1920'li yılların Anadolu'sunun anlatıldığı Bilinmeyen Türkler / The Unknown Turks Mustafa Kemal Paşa, Milliyetçi Ankara ve Anadolu'da Gündelik Hayat Ocak-Mart 1921 kitabının Türkçe çevirisini değerlendiriyor. → 

Devamını oku...

"Gayrimüslim Mehmetçikler", "Ortaçağ ve Tarih- yazıcılığı: Senyörler, Klerkler ve Tarihçiler"

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 215 (2011), 96 S., ISSN 1300-7025-9-1

[KanalKultur] - Toplumsal Tarih, kasım 2011'de yayınlanan 215. sayısında Taner Timur'un "Ortaçağ ve Tarih- yazıcılığı: Senyörler, Klerkler ve Tarihçiler" başlıklı yazısını kapağa taşıdı.

Kapak konusu olarak yayınlanan Taner Timur'un yazısında, Ortaçağ'da tarih yazıcılığının dönemin bilim anlayışına göre bilimsel sayılmamasının nedenlerini ve tarih-yazıcılığının dönüşümünü anlamak için dönemin baskın zihniyet yapıları inceleniyor. Taner Timur, bunu yaparken tarihçilerle birlikte senyörlere ve klerklere bakarak, onların temsil ettiği Ortaçağ zihniyetini ve bu zihniyetin nedensellikle olan ilişkisi üzerinde duruyor.

Yusuf Ziya Karabıçak, ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu'nda Yunan hurufatıyla Türkçe yayınlanan "Angeliaforos Çocuklar İçin" adlı çocuk dergisini diğer dergiler ile karşılaştırarak inceliyor.

Aude Aylin de Tapia, Aynoroz Dağı kesişlerinin dokuzuncu yüzyıla kadar uzanan ilk yerleşiminin sonrasında inşa edilen manastırların Osmanlı dönemindeki tarihini ele alıyor.

Salih Özbaran, Osmanlı'da bir korsan denizci olan Selman Reis'in 1511'de Osmanlı sultanlığı tarafından Mısır'a gönderilmesiyle başlayan ve 1528'e kadar Kızıldeniz ve açıklarında geçen yaşam öyküsünü ve Selman Reis'in raporunu okuyucularla paylaşıyor.

Beno Kuryel, toplam üç yazıdan oluşacak dizinin ikinci yazısında bilgi kuramı olarak felsefeden kopan çizgisel tarih anlayışının, çizgisel olmayan tarih anlayışına ve felsefeye geri dönüşünü ele alıyor. → 

Devamını oku...

"Devlet İnşasının Bir Aracı Olarak İhtilal Propagandası"

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 214 (2011), 96 S., ISSN 1300-7025-9-1

[KanalKultur] - Toplumsal Tarih, ekim 2011'de yayınlanan 214. sayısında Fatih Yeşil'in "Fransız İhtilali'nin Ardından İngiltere, Avusturya ve Osmanlı'da: Devlet İnşasının Bir Aracı Olarak İhtilal Propagandası (1789- 1801)" başlıklı yazısını kapağa taşıdı.

Fatih Yeşil, Fransız İhtilali'nin kalıcı bir durum olduğunun anlaşılmasıyla beraber Büyük Britanya, Avusturya ve Osmanlı İmparatorluğu'nun bu anti-monarşist, devrimci ortamda kendilerini tekrar organize etme çabalarını inceliyor. Fatih Yeşil dönem gazeteleri, arşiv belgeleri ve ikinci kaynaklara dayanan incelemesinde Cumhuriyetçilerin ihtilal propagandasını, söz konusu ülkelerin karşı tedbirlerini ve Osmanlı İmparatorluğu'nun özel durumunu ele alıyor.

Zeliha Etöz, M. Taylan Esin, bir ittihatçı olan Mustafa Durak'ın 1905 ile 1915 arasında geçirdiği dönüşümü ve bu dönüşümün sebepleri üzerinde duruyor.

Ahmet Mehmetefendioğlu, bir siyasi sürgünün; Dr. Reşid Bey'in yüz yıl önceki Trablusgarp'tan izlenimlerini aktarıyor ve Reşid Bey'in metnini değerlendiriyor.

Beno Kuryel, üç yazıdan oluşacak bir dizinin ilk yazısında bilgi kuramı olarak felsefeden kopan çizgisel tarih anlayışının, çizgisel olmayan tarih anlayışına ve felsefeye geri dönüşünü ele alıyor.

Nuran Yıldırım, "En Doğru Bildiğimizden Kuşkulanmak" yazı dizisine Bezmiâlem Valide Sultan Vakıf Gureba Hastanesi'nin açılış tarihine ilişkin yanlışı düzelterek önemli bir katkı sunuyor.

Cilia Martin, Cumhuriyet'in milliyetçi ve homojenleştirici ideolojisinin yoğun olduğu dönemde yaygın olarak görülen mekânsal idari bölünmeler ve yer isimleri değişikliklerini Kurtuluş (Tatavla) semti özelinde ele alıyor.

Murat Koraltürk, TBMM zabıtlarından sermayenin Türkleştirilmesi uygulamalarının dayandığı zihniyetin, yani ekonomide gayrimüslim unsurlara karşı olan milliyetçi söylemin izini sürüyor. →

Devamını oku...