Skip to Menu Skip to Content Skip to Footer
Şiir,düşüncelerle değil,sözcüklerle yazılır. MALLARME

TKP'nin Cumhuriyete Bakışı: Şekip Hüsnü'nün Raporu

Eklenme Tarihi 27 Eylül 2008

toplumsaltarih-178-tkpnin-cumhuriyete-bakisi-sekip-husnunun-raporu
Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 178 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025

Toplumsal Tarih'in 178. sayısının kapağında, Şefik Hüsnü'nün "O. Masdar" takma adıyla Fransızca olarak kaleme aldığı, Cumhuriyet henüz altıncı ayındayken yaptığı değerlendirmenin Türkçe çevirisi ve Mete Tunçay'ın sunuş yazısı var. Şefik Hüsnü'nün raporunun çevirisi Erden Akbulut'a ait. Yazıda ayrıca, Akbulut'un TÜSTAV arşivinden sağladığı, asılları Moskova'da olan, Şefik Hüsnü'nün Masdar adına düzenlenmiş ve daha önce yayımlanmamış iki kimliğinin kopyaları da yer alıyor. Şefik Hüsnü'nün yazısı, Cumhuriyet'in ilan edildiği koşulları yeniden düşünme fırsatı sunmaktan başka TKP'nin o dönemde nasıl bir yol izlediği konusunda da önemli ipuçları veriyor.

Kıbrıs sorunu

Birinci kısmı 177. sayıda yayımlanan Niyazi Kızılyürek'in yazısının ikinci kısmı, 1974 sonrası gelişmelerle başlayıp günümüze kadar geliyor. Kızılyürek, Kıbrıs'ın sadece kuzeyini değil güneyini de iyi bilen bir yazar. Bu bakımdan, onun adayla ilgili değerlendirmelerinin özel bir önemi var. Kızılyürek'in yazısı, günümüze yaklaştıkça, ilgilendiği dönem itibariyle de bir tarih yazısı olmaktan çıkıyor ve okuyucuda Kıbrıs'la ilgili geleceğe dönük kuvvetli izlenimler bırakıyor. Yazıdan anlaşılan, Kıbrıs sorunu çok önemli bir noktada: İki sol liderin iktidarda olduğu bu tarihi dönemde sorun çözülmezse, ada belirsiz bir geleceğe kadar bölünmüş olarak kalabilir. Kızılyürek'in, yazının sonunda Talat'tan yaptığı alıntıda da belirttiği gibi, sorun "Yoldaş ya çözeriz ya da böleriz" aşamasında.

Kadının rolü

Toplumsal Tarih'in 178. sayısında Ece Zerman'ın Fatmagül Berktay ile yaptığı söyleşi de yer alıyor. Söyleşide Fatmagül Berktay, Türk modernleşmesinde kadınların durumuna ve yeni devletin kadınlara ne tür roller yüklediğine dair önemli saptamalarda bulunuyor. Bu söyleşi, II. Meşrutiyet'in ilan edildiği 1908 dönemini kadınlar açısından da değerlendiren yazıların başlangıcı olabilir.

Alasonya cephesi, içki yasağı ve diğerleri

Nuran Yıldırım, birincil kaynaklara dayanan ve çoğu daha önce yayımlanmamış fotoğraflarla desteklenmiş yazısında, Türk-Yunan Savaşı sırasında Alasonya cephesindeki yaralı gazilerin İstanbul'a taşınmalarını ve hastanelere yerleştirilip tedavi edilmelerini ele alıyor.

Aykut Kansu, II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Ekim 1908'de çıkan uluslararası bunalımı, Fransız, İngiliz ve Avusturya gazetelerine dayanarak ele alıyor.

Ahmet Billuroğlu, KKTC'nin kuruluşunu ve kuruluş hazırlıkları sırasında yüzde 47'lik bir kitleyi temsil eden iki sol partinin karar alma sürecinden nasıl dışlandığını anlatıyor.

Gökhan Dilbaş, II. Viyana Kuşatması sonrasında Budin'in elden çıkmasını, İszak Schulhof'un hatıratına dayanarak ele alıyor.

Zeki Arıkan, II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Enver Bey'in İzmir'de bir kahraman gibi karşılanmasını, dönem gazetelerine dayanarak anlatıyor.

Gökhan Akçura, Cumhuriyet döneminde İstanbul'da alkollü içki tüketiminin tarihini, içkinin yasaklandığı dönemleri, içenleri ve yasaklayanları anlatıyor.

Ayrıca, Edhem Eldem, Gökhan Akçura, Emel Seyhan, Mehmet Ö. Alkan ve Erol Üyepazarcı düzenli köşeleriyle, Kadriye Tezcan Akmehmet, İlkay Karatepe, Gülay Kayacan "Güncel" bölümündeki yazılarıyla, ilginç konuları aktarıyor ve yorumluyorlar.

İçindekiler

04 osmanlı basınında yüz yıl önce bu ay / Hazırlayan: Emel Seyhan
08 84 metrekarelik müzede 84 yıllık tarih - bakırköy ruh ve sinir hastalıkları hastanesi müzesi açıldı / Kadriye Tezcan Akmehmet
11 yeni 8. sınıf tc inkılap tarihi ve atatürkçülük dersi / Nalan Çiçekçi
12 istanbul'un siluetinde kaybolmuş bir detay istimli römorkörler / Murat Koraltürk
14 afrika kökenli "türk" olmanın dünü ve bugünü araştırma sonuçlarından notlar / Gülay Kayacan
16 müze-i askeriye'de sahne oyunları / İlkay Karatepe
18 allıanoı'de tahribat / Alime Mitap
19 9 aralık 1905 istanbul'da suikast dalgası / Hazırlayan: Edhem Eldem
20 ilan-ı hürriyet dolayısıyla 1908 karikatürleri / Hazırlayan: Erol Üyepazarcı, Mehmet Ö. Alkan
22 1897 türk-yunan savaşı'nda gazilerin istanbul'a nakli, tedavileri ve kızılhaç yardımları / Nuran Yıldırım
32 şefik hüsnü'nün raporu tkp'nin altı aylık cumhuriyete bakışı / Mete Tunçay
38 fatmagül berktay ile söyleşi: "osmanlı-türk modernleşmesinde kadınlar / Söyleşi: Ece Zerman
46 altınoluk yakınlarında bir antik yerleşim antandros / Gürcan Polat
50 tarihsel bir değerlendirme (ıı) - 1974 sonrasında seçimler ve akel / Niyazi Kızılyürek
58 ekim 1908 devrim sonrası uluslararası bunalım / Aykut Kansu
66 ıı. viyana kuşatması'ndan sonra budin'in elden çıkması / Gökhan Dilbaş
74 kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde solun muhalefeti ve gizlilik / Ahmet Billuroğlu
80 "kahraman-ı hürriyet" enver bey izmir'de / Zeki Arıkan
86 ıı. meşrutiyet'in ilanı sırasında iki tarz-ı siyaset merkeziyetçiler ile adem-i merkeziyetçiler mücadelesi / Baran Hocaoğlu
92 resimli roman - gündemde içki var! / Hazırlayan: Gökhan Akçura

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 178 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025

"Berlin'de Türkiyeli ...

Eklenme Tarihi 19 Eylül 2008

toplumsaltarih177-berlinde-turkiyeli-yahudiler

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 177 (2008) 1300-7025-9-1

Toplumsal Tarih'in 177. sayısında, aynı döneme biri Almanya'dan, diğeri Türkiye'den bakan iki uzun yazı bir araya geldi. Almanca yazan Corinna Guttstadt, Berlin'deki Türkiyeli Sefarad cemaatinin iki savaş arasındaki durumunu ve Naziler tarafından yok edilmesini ele alıyor.

"Darülfünun'dan Üniversiteye" dizisinin son bölümünü yazan Ali Baltacıoğlu'nun yazısında ise başka şeylerin yanı sıra Alman Yahudisi bilimadamlarının Türkiye'de üniversitelere yerleştirilmesinde onlara yer açmak için işlerinden çıkarılan Türkiyeli akademisyenlerin mağduriyetine vurgu yapılıyor. İki yazıda da sonuç olarak Avrupa'da faşizmin egemen olmasından kaynaklanan sorunlar irdeleniyor.

Niyazi Kızılyürek, "Kıbrıs'ta Cumhurbaşkanlığı Seçimleri ve AKEL (I)" başlıklı yazısında, 1974 öncesi Kıbrıs tarihinde AKEL'in ve Kıbrıs Kilisesi'nin rolünü ele alıyor.

Tarık Dakal'ın "Ulusal Kimlik İnşasında Soyadı Kanunu, Devrek Örneği" adlı makalesinde, yorucu nüfus kayıtları taraması ve sözlü çalışmalarıyla, yazarın çıkardığı sonuçlar en iyi şekilde destekleniyor.

Evangelia Balta, Kıbrıs'ta yapılacak olan Karamanlıca Araştırmaları Kongresi vesilesiyle, bugüne dek yapılmış Karamanlıca çalışmalarını kendi üslubuyla özetliyor.

Alev Erarslan, Neolitik çağın en erken evresinden itibaren "artık ürün"ün oluşmaya başlamasıyla birlikte değişen mülkiyet biçimleri ve ilişkilerini anlatıyor.

Aykut Kansu, 1908'in Eylül ayında Türkiye'deki değişimi anlamaya çalışan İngiliz ve Avusturya gazetelerinde çıkan haberleri sunuyor ve yorumluyor.

Necmettin Alkan, 1908 Jöntürk İhtilali'nde kritik bir önemi olan Firzovik toplantısını ve Jöntürklerin politikasını ele alıyor.

Rıfat N. Bali, dönem basınına dayanarak bir zamanların ünlü dolandırıcısı Halit'i ve yaptığı akla hayale gelmez işleri anlatıyor.


Ayrıca Edhem Eldem, Gökhan Akçura ve Emel Seyhan düzenli köşeleriyle, Herkül Millas ve Burak Çetintaş ise güncel bölümündeki yazılarıyla, ilginç konuları aktarıyor ve yorumluyorlar.

 

İçindekiler

04 osmanlı basınında yüz yıl önce bu ay / Hazırlayan: Emel Seyhan
08 6/7 eylül 1955 neden hâlâ gündemde? / Herkül Millas
10 boğaziçi'nin ihtiyar delikanlısı 310 yaşındaki amuca hüseyin paşa yalısı / Burak Çetintaş
12 yenikapı-marmararay kazıları bir durum saptaması / Mehmet Özdoğan
13 orhan kızıldemir vefat etti / Murat Koraltürk
14 lydia'nın en büyük kenti sardeis antik kentinin kazı hikâyesi / Nicholas Cahill
15 "sedad hakkı eldem'i: gençlik yılları" sergisi üzerine sedad hakkı doğulur mu, olunur mu? / Erhan Berat Fındıklı
16 aleksandr soljenitsin'in ölümü üzerine soljenitsin ve hilmi z. ülken  / Sabri Gürses
20 gervaıs-courtellemont'nun arabistan seyahati / Hazırlayan: Edhem Eldem
22 ilan-ı hürriyet dolayısıyla 1908 karikatürleri / Hazırlayan: Erol Üyepazarcı, Mehmet Ö. Alkan, Cengiz Yolcu
24 1920 ve 30'larda berlin'de sefaradlar: türkiyeli yahudiler ve soykırım sırasındaki kaderleri / Corinna Guttstadt
34 darülfünun'dan üniversiteye (ııı) 1933 üniversite reformunun sonrası / Ali Y. Baltacıoğlu
44 kıbrıs'ta cumhurbaşkanlığı seçimleri ve akel (ı) / Niyazi Kızılyürek
50 mö 9000-609 - anadolu'da kentlerin doğuşunda artı ürünün rolü / Alev Erarslan
58 karamanlıca kitapların çığlıklarıyla fısıltıları / Evangelia Balta
62 ulusal kimlik inşasında soyadı kanunu - devrek örneği / Tarık Dakal
68 bir dönemin ünlü dolandırıcısı eyüplü halit / Rıfat N. Bali
72 yabancı basında türkiye'deki devrim sürecinin görünümü - eylül 1908 / Aykut Kansu
78 1908 jön türk ihtilali'nde firzovik toplantısının önemi / Necmettin Alkan
85 resimli roman - hoş geldin ramazan / Hazırlayan: Gökhan Akçura

 

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 177 (2008) 1300-7025-9-1

 

"Temmuz 1908 İlan-ı ...

Eklenme Tarihi 03 Temmuz 2008

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 175 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025

Toplumsal Tarih'in 175. sayısında dosya konusu II. Meşrutiyet'in 100. yılı vesilesiyle "Temmuz 1908 İlan-ı Hürriyet." Dosya büyük ölçüde Aykut Kansu'nun katkılarıyla oluştu. Kansu makalesinde, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Temmuz 1908'de iktidarı ele geçirmesinin bir devrim olduğu tezini öne sürüyor. Ona göre "Klasik bir liberal devrim modeli olarak 1789 Fransız Devrimi örnek gösterilecekse, 1908 Devrimi bir anlamda 'geç kalmış' liberal bir devrimdi."

Aykut Kansu ve Zafer Çeler tarafından Türkçe'ye çevrilen bir başka değerli çalışma ise Yabancı Basında Türkiye'deki Devrim Sürecinin Görünümü üzerine derlemelerden oluşuyor. Balkan sorunu, Şemsi Paşa'nın katli, Selanik Merkez Kumandanı Nâzım Bey'e düzenlenen suikast girişimi, Jön Türk lideri Ahmet Rıza ile yapılan bir söyleşi, Makedonya'daki halk ayaklanması, İlan-ı Hürriyet gibi kimi kilit olayların yabancı basındaki yansımalarını okurlarla paylaşılıyor.

Necmettin Alkan'ın kaleme aldığı 1908 Jön Türk İhtilalinin Başlamasında Reval Buluşmasının Önemi başlıklı çalışmada Rus Çarı II. Nikolay ile İngiltere Kralı VII. Edward'ın Reval'de buluşup Makedonya sorununu görüşmelerinin Temmuz 1908'de Jön Türklerin harekete geçmesindeki payını ele alınıyor.

Temmuz sayımızda yer alan bir başka nitelikli çalışma ise Mehmet Hacısalihoğlu'nun Güneydoğu Bulgaristan'da 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren boşaltılan ve artık harabe olan Müslüman-Türk köylerini ele aldığı makalesi.

Zafer Toprak'ın Osmanlı Kolluk Kuvvetleri ve Marjinallerbaşlıklı yazısı ise Vak'a-i Hayriye'den cumhuriyetin ilk yıllarına kadar devletin İstanbul'da güvenlikle ilgili yaptığı düzenlemeleri ele alıyor, ayrıca Osmanlı ve cumhuriyet dönemlerinde polisi ve suçluları polis mektebi kitaplarından ve üretilen "alafranga" ve "alaturka" polisiye edebiyat üzerinden izliyor.

Rıfat Bali; Ahmet Hamdi Başar'ın Varlık Vergisi ve Türkleşme Hakkındaki Görüşleri'ni incelediği çalışmasında „Başar diğer DP'li siyasetçiler gibi pragmatik bir siyasetçi miydi, yoksa gerçekten Varlık Vergisi Kanunu'nun keyfi ve ayrımcı uygulamasına karşı durmaya çalışmış, ancak siyaseti uygulayan kadroyu etkileyememiş bir siyasetçi miydi" sorusuna cevap arıyor.

Ali Baltacıoğlu'nun 1933 üniversite reformunun öncesi ve sonrasına ışık tutmak amacıyla işlevsel bir süreklilik ve bütünlük içinde hazırlanan "Darülfünun'dan Üniversiteye" yazı dizisinin ilk yazısı Toplumsal Tarih'te...

Theodora Papadopoulou „Bizans Kollektif Kimliği" yazısında 11. yüzyıldan 13. yüzyıl başına dini inanç, siyasi ideoloji, dil ve eğitim açısından Bizanslıların kolektif kimliğini ele alıyor.

Ahmet Akşit, Baha Tanman ile, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nde açılan Melling ve Dunn panaromaları üzerine söyleşti.

İçindekiler

04 osmanlı basınında yüz yıl önce bu ay / Hazırlayan: Emel Seyhan
06 toroslar'ın yamacında saklı bir tarih ermenek / Murat Koraltürk
08 imparatorluktan cumhuriyete kâğıt paranın öyküsü / Oğuz Tekin
10 uluslararası sosyal bilimler eğitimi sempozyumu üzerine tarih eğitimi açısından bir değerlendirme / İsmail H. Demircioğlu
11 ıı. meşrutiyet'in yıldönümünde neler yapıldı, yapılıyor, yapılacak? / Gökhan Akçura
12 1908 darbe mi, devrim mi? / Ahmet Akşit - Güliz Atsız
14 baha tanman ile söyleşi: melling ve dunn'ın istanbul panoramaları uzun öyküler / Söyleşi: Ahmet Akşit
18 24 eylül 1864 istanbul'da bir kahvehane / Hazırlayan: Edhem Eldem
20 ilan-ı hürriyet dolayısıyla 1908 karikatürleri / Hazırlayan: Erol Üyepazarcı, Mehmet Ö. Alkan, Cengiz Yolcu
22 "hürriyet, müsavat, uhuvvet, adalet" 100. yıldönümünde 1908 devrimi'ni anlamaya çalışmak / Aykut Kansu
36 yabancı basında türkiye'deki devrim sürecinin görünümü temmuz 1908 / Aykut Kansu
48 1908 jön türk ihtilalinin başlamasında reval buluşmasının önemi / Necmettin Alkan
53 koleksiyoncunun dağarcığından 1914 yılında hürriyetin ilanı yıldönümünün milli bayram olarak kutlanması / Mete Tunçay
54 "reel"den "imajiner"e güvenlik meselesi osmanlı kolluk kuvvetleri ve marjinaller / Zafer Toprak
64 ahmet hamdi başar'ın görüşleri varlık vergisi ve türkleşme hakkında / Rıfat N. Bali
72 11. yüzyıldan 13. yüzyıl başına bizans kolektif kimliği / Theodora Papadopoulou
78 darülfünun'dan üniversiteye (ı) 1933 reformuna doğru / Ali Y. Baltacıoğlu
86 ulus-devlet politikaları ve toponomik değişim güneydoğu bulgaristan'daki harabe köyler / Mehmet Hacısalihoğlu
93 resimli roman - bu köşe yaz köşesi / Hazırlayan: Gökhan Akçura

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 175 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025 

Tags:
 

"Suraiya Faroqhi ile ...

Eklenme Tarihi 31 Mayıs 2008

toplumsal-tarih-174-suraiya-faroqhi-ile-soylesi
Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 174 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025

Toplumsal Tarih'in Haziran sayısının kapağında derginin yayın yönetmeni Ahmet Akşit'in Suraiya Faroqhi ile gerçekleştirdiği bir söyleşi yer alıyor. Söyleşide, Faroqhi'nin kitapta belki belgeleyemediği için yer vermediği ama sezgisel olarak ve çıkarsama yoluyla oluşturduğu bazı görüşleri de bulunuyor.

"1770'lerde Ahmed Resmi Hint Okyanusu girişimini büyük bir hata olarak değerlendiriyor. Diyor ki: Bir olaya girişmeden önce durumu iyi değerlendirmeliyiz, yapılacak harcamaya göre elimizde kaynak var mıdır diye sormalıyız. Anlaşılan 16. yüzyılda Osmanlıların elinde, Hint Okyanusu'na kadar yayılmasına izin verecek kaynak yokmuş. Ahmed Resmi'ye göre bu çaba boşuna harcanmıştır. Bu, Kanuni dönemindeki hâkim görüşün tam tersidir. Ahmed Resmi olaylara başka bir perspektiften bakmaktadır. Bu değişimi yakalayabilmemiz için uzun bir dönemi ele almamız gerekir."

Geçmişin Araçsallaştırılması Tarih ve Kolektif Bellek (II) / Nuri Bilgin

Tarihsel bellek, geçmişin bilim adamı tarzında yeniden inşasıdır. Bizden öncekilerin çevrede bıraktıkları izlerin sistematik analizini temel alır. Kolektif bellek ise aksine, bu izlerin nesillere iletilmesine dayanır. İkisi birbirinden bağımsız değildir. Tarihsel bellek geçmişin anılarını kırarak inşa olur ama bu anılar yaşayan temsillerimize bulaşır, geçmişe bakışımızda devreye girer. Buna karşılık tarihsel üretim de kültürel mirasa katılır, onu dönüştürür ve dönüşür. Tarihsel bellek de bir iz haline geldiğinde kolektif bellekte yer bulur.

Eric Hobsbawm'ın Günlüğünden - Weimar Cumhuriyeti'nin Berlin'i / Çeviri: Mete Tunçay

Weimar'ın birkaç "normallik" yılı bile, her an patlayabilecek bir yanardağın geçici sakinliğine dayanmaktaydı. Tiyatro sanatının büyük ismi Max Reinhardt bunu biliyordu. "Sevdiğim şey, dilimin üstündeki geçicilik tadı" demişti, "her yıl, sonuncu yıl olabilir." Bu duygu, Weimar'a benzersiz bir lezzet katıyordu. Ani ve dönüşsüz ölüm gelene kadar, acı yaratıcılığı keskinleştiriyor, hali hazırı küçümsemeye yol açıyor ve uylaşımlarla sınırlanmayan bir zekâ ortaya koyuyordu. Tarihin değiştiğinin bilindiği anlar enderdir, ama bu onlardan biriydi.

Taner Akçam'ın Son Kitabı Vesilesiyle "%10 Katliam" Sorunu - "Ermeni Meselesi Hallolunmuş" mudur?/ Fuat Dündar

"Taner Akçam'ın, Ermeni Meselesi Hallolunmuş" mudur? adlı kitabında iddia ettiği gibi çölümsü bölgelere sevk edilen en az 500 bin - 1.200 bin arasındaki Ermeni nüfusun 168 bine indirilmesi gibi bir İttihatçı politikasından bahsetmek mümkün değildir. Ne iskân bölgesine ulaşan Ermeniler bir milyonun üzerindedir, ne de iskân bölgesinde yaşanan katliamların nedeni, Ermenileri Müslüman nüfusun %10'una indirme politikasından kaynaklanmaktadır. İskân bölgelerinde katliamlar yaşanmışsa, bunun nedeni %10 prensibi değildir."

68'i Kadın Hareketi Açısından Okumak - İsyan İçinde İsyan / Ece Zerman - Fatih Tatari

40. yılı vesilesiyle medyada da geniş yer bulan 1968 hareketi birçok boyutuyla tartışılırken, kadınlara ve kadın hareketine katkıları çoğu kez göz ardı edildi. Oysa Şirin Tekeli'nin de belirttiği gibi, "Feminizm, 68'den bugüne kalan ideolojilerin en etkili olanı" olarak değerlendirilebilir. Bu noktadan yola çıkarak 68'leri, dönemi yaşamış üç kadının gözünden yeniden ele almak istedik. Şirin Tekeli ile 68'lerin sosyal bilimlere ve kadın hareketine katkıları, İlkay Demir ile hareketin içinde kadın olmak, Claudine Monteil ile de meselenin Fransa ekseni konuşuldu.

Ve daha başka…

 
Peri Efe ünlü tarihçi Joseph von Hammer'in Avusturya'da bıraktığı izleri takip ediyor, Gökhan Akçura 1945'te kurulan "Saygısızlıkla Savaş Derneği"nin ve ondan sonra kurulan "İstanbul Hemşeriler Cemiyeti"nin tarihini anlatıyor, Rıfat Bali Agos Gazetesinde ve Aşkale Sürgünleri kitabının kapağında yer alan fotoğrafın kaynağını verip, neyle ilgili olduğunu açıklığa kavuşturuyor, Zeki Arıkan Osmanlı Müellifleri kitabının yazarı Binbaşı Tahir Bey'in II. Meşrutiyet'in ilanı sürecindeki çalışmalarını ele alıyor, Yahya Araz 16. yüzyıl Osmanlı toplumunda cemaatler arası evliliklerdeki sorunları Balat Şer'iye Sicilleri'ndeki belgeler üzerinden inceliyor.

İçindekiler

04 osmanlı basınında yüz yıl önce bu ay / Hazırlayan: Emel Seyhan
06 assos 2007 kazıları / Nurettin Aslan
08 tarih vakfı ankara tartışmaları-5 ittihad terakki devrimi / Ülkü Özen
09 aptullah kuran anısına... günümüz islam mimarisine eleştirel bir bakış / Ece Zerman
10 osmanlı tiyatrosu tarihçiliğine eleştirel bir bakış - sarı çizgisiz tarihyazımı / Güliz Atsız
12 15. euroclio profesyonel gelişim konferansı - başka bir tarih eğitimi mümkün / M. Ahmet Tokdemir
14 allianoi'un "yarın"ı konuşulamadı! / Esin Kumral
15 68'i kadın hareketi açısından okumak "isyan içinde isyan" / Söyleşi: Ece Zerman - Fatih Tatari
22 şehzade murad efendi / Hazırlayan: Edhem Eldem
24 1908 karikatürleri / Hazırlayanlar: Erol Üyepazarcı - Mehmet Ö. Alkan
26 suraiya faroqhi ile son kitabı üzerine "Osmanlı İmparatorluğu ve Etrafındaki Dünya" / Söyleşi: Ahmet Akşit
34 geçmişin araçsallaştırılması tarih ve kolektif bellek (II) / Nuri Bilgin
42 eric hobsbawm'in günlüğünden weimar cumhuriyeti'nin berlin'i / Çeviri: Mete Tunçay
46 tehcir mi, izmir mi, aşkale mi? - bir fotoğrafın makûs serüveni / Rıfat N. Bali
48 joseph freiherr von hammer-purgstall, nam-ı diğer "üç dilin tercümanı" yusuf bin hammer'in avusturya'da bıraktığı izleri takip ederek... / Peri Efe
55 16. yüzyıl osmanlı toplumunda cemaatler arası evliliklere bir katkı - hıristiyan marula'nın evlilikleri / Yahya Araz
58 izmir'den bursa'ya - binbaşı tahir bey / Zeki Arıkan
64 nafile cemiyetler tarihi sevgi ve saygı istiyorum / Gökhan Akçura
72 türk-sovyet ilişkileri tarihinden stroim dergisinin türkiye özel sayısı / Mehmet Perinçek
79 taner akçam'In son kitabı vesilesiyle "%10 katliam" sorunu "ermeni meselesi hallolunmuş" mudur? / Fuat Dündar
84 konumuz işçiler (II) / Gökhan Akçura

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 174 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025

 

Eskiçağ'da Trakya ve ...

Eklenme Tarihi 02 Mayıs 2008

toplumsal-tarih-173-eskicagda-trakya-ve-traklar
Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 173 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025

"Türkiye Trakya'sı, eskiçağ tarihi araştırmalarında diğerlerine göre daha az dikkati çekmiş bir bölgedir. Bu dosyanın amacı, hem bu bölgeye ilgi duyan okuyucularımıza Trakya eskiçağ tarihi hakkında ayrıntılı bilgi vermek, hem de Trakya hakkında çalışma yapan eskiçağ araştırmacılarının bölgeyi farklı bakış açılarından inceleme olanaklarına dikkat çekmektir."

Toplumsal Tarih, 173. sayısında, "Eskiçağ'da Trakya ve Traklar" dosyası ile okurlarıyla buluşuyor. Editörlüğünü Mustafa Sayar'ın yürüttüğü dosyada, "Ainos'ta Sikke Basımı ve Kazılarda Ele Geçen Sikkeler: Ainos Sikkeleri", "Marmara Ereğlisi'nde Bir İmparatorluk Yapısı: Hereaklia Bazilikası", "Trakya'nın Anıt Mezarları; Tümülüsler", "Thrakia Kentleri Sikkelerinde Agonlar" ve "Antikçağda Kuzey Ege'de Ticaret: Thasos Şarapları" başlıklı yazılar yer alıyor.

1952 yılında Hizmet Gazetesi'nin varlık vergisi ile ilgili yayını

Rıfat N. Bali'nin bu çalışması, çokpartili demokrasi dönemine girilmesinden itibaren tartışılmaya başlanan "Varlık Vergisi" uygulamasına ışık tutuyor: "DP'nin iktidara gelmesinden sonra da devam eden tartışmalar, kanunun kabul edildiği tarihte İstanbul Defterdarı olan Faik Ökte'nin hatıralarını yayınlaması vesilesiyle hızlanacaktı. Demokrat Parti yandaşı Hizmet Gazetesi, işte böyle bir ortamda, kanunun gayrimüslim vergi mükelleflerine keyfi ve ayrımcı bir şekilde uygulanması konusunda yayın yapacak, mağduriyete uğrayan mükelleflerle yapılan uzun mülakatlar yayınlanacaktı."

Cami, ordu, siyaset: 27 Mayıs İhtilali'ne dair bir hutbe

"Yıllar sonra Arap edebiyatı profesörü Ahmet Turan Arslan beyefendi, o her zamanki mütebessim haliyle ve 'sana göre bir vesika' demeyi de ihmal etmeden bana, ortadan katlanmış bir evrak uzattı (2 Kasım 2004). Hemen açtım ve kısmetime ne çıktı diye baktım. Başlığı ne çıksa beğenirsiniz: '27 Mayıs İnkılabının önemi hakkında hutbe'. Gel de böyle bir başlık taşıyan hutbeye 'Lâ havle...' çekme!!!"

İsmail Kara'nın yazısından Türkiye'de bir şekilde iktidara hâkim olanların kendi politikalarının inandırıcılığını artırmak amacıyla camiyi nasıl kullanmaya çalıştıklarını ve diyanet kadrolarının da, en azından bir kısmının, bu eğilime direnmediklerini ama Türkçe ezan gibi konulardan cidden tedirginlik duydukları anlaşılıyor.

Geçmişin araçsallaştırılması: Tarih ve kolektif bellek

Nuri Bilgin bu yazısında, 1893 yılında Fransa'nın Aiges-Mortes kentinde İtalyan ve Fransız işçiler arasındaki gerginlik neticesinde çıkan olayları çıkış noktası alarak bellek, toplumsal bellek ve tarih ilişkisi üzerinde duruyor:

"Kolektif belleğin bir biçimi resmi bellekse, diğer biçimi 'canlı bellek'tir. Bu bellek, olayları yaşayanların oluşturduğu ve daha ziyade maruz kalınan bir bellektir; olayların kurban veya faili olarak yükünü çeken, ağırlığını taşıyan, acı ve ıstırabını hissetmiş, tehdit ve korkusunu duymuş, şerefini veya utancını paylaşan insanların inşa ettiği bellektir. Bu bellek, zaman içinde sürekli evrilmesi, değişim ve dönüşümler geçirmesi nedeniyle 'canlı bellek'tir. Kolektif belleğin bu iki biçiminden birinde geçmişin seçilmesi, ikincisinde ise geçmişe maruz kalınması söz konusudur."

Bir görüşme ve iki belge: Merhum "Eczacı" Vasıf Onat

Mete Tunçay'ın hazırladığı makalede, 1920'li yılların ilk yarısında Dr. Şefik Hüsnü (Değmer) önderliğindeki Aydınlık Dergisi çevresi, İstanbul Komünist Grubu ve Türkiye Komünist Partisi'nin yönetici kadrosu içinde yer almış, Moskova'da Kızıl Profesörler Okulu'nda öğrenim görmüş Eczacı Vasıf ile gerçekleştirdiği görüşme yer alıyor. Tunçay'ın makalesinde Eczacı Vasıf'ın Rusya Devlet Sosyal-Siyasal Tarih Arşivi'nde (RGASPI) bulunan şahsi dosyasından iki örnek aktarılıyor: Vasıf'ın TKP'deki üyeliğinin Rus Komünist Partisi'ne devredilmesi için yazdığı dilekçe ve Lenin Okulu'na girince Eylül'de doldurduğu anket.

Toplumsal Tarih bu sayısında da pek çok nitelikli çalışma, geniş güncel yelpazesi, "1908 Yılı Karikatürleri", "Osmanlı Basınında Yüz Yıl Önce Bu Ay", "L'illustration'dan Seçmeler", "Resimli Roman" gibi düzenli köşeleri ile okurlarıyla buluşmaya devam ediyor.

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 173 (2008), 96 S., ISSN 1300-7025

 

İster inanın ister inanmayın ama, şimdi : Tarih kategorisini görüntülemektesiniz

Eğer isterseniz?