Şakir Keçeli: Tarihçiliğin Cehaleti mi? "Efsaneyle Gerçekleri Ayırmak mı?"

Şakir Keçeli

Avrupa Birliği tarafından, çeşitli yöntemlerle teşvik edilen bazı yazarlar ve örgütler, Türkiye ve Balkanlar'da yaşayan Alevîlik / Bektâşîliği, Kutupların Kutbu (Kutbü'l-Aktâb) Hünkâr Hacı Bektâş Velî'den ve O'nun ilkelerini, merkezi feodal toplumun sosyo-ekonomik koşullarına uyarladığı için, gerçek bir devrimci olan Balım Sultan'dan koparmak için, sistemli ve sürekli bir kampanya açmışlardır.

Bunlardan biri olan Erdoğan Aydın'a göre, "Hacı Bektâş kardeşi Menteş ile birlikte Babaî ayaklanmasının öncüsü Baba Resûl'ün yanıbaşında (yer almış)"tır. Bu nedenle de "Baba Resûl'ün halife-i has'ı" "gözde mürididir…" .

Yazar, tırnak içinde aktardığım bu sözleri söyledikten ve Hacı Bektâş Velî'yi bir militan yaptıktan hemen sonra şunları yazarak, kendisi ile çelişkiye düşmektedir:

... Vilâyetnâmede, Alevilikteki Kızılbaş özelliklerini de göremediğimiz gibi Hacı Bektaş'a özgü pasifist, barışçı, öteki inançları bir gören anlayışları da göremiyoruz. [1]

Barışçı ve pasif olan bir insan Anadolu'nun altını üstüne getiren bir ayaklanmaya nasıl katılabilir?

Erdoğan Aydın'a göre Hacı Bektâş Velî'nin Babaî ayaklanmasına katıldığını, Baba İlyas (Baba Resûl)'ın torunu (oğlunun oğlu) Elvan Çelebi (Vef: 1359 M.) yazmıştır.

Elvan Çelebi'nin[2] tek yapıtı olan Menâkıbu'l-Kudsiye fî Menâsıbi'l-Ünsiyye adlı eser elimizdedir.[3] Bu eser Âşık Paşazâde Tarihi (Tevârîh-i Âl-i Osmân)'nden[4] en az yüz yirmi beş yıl önce yazılmıştır. Üstelik Elvan Çelebî gördüklerini ve bizzat görenlerden duyduklarını kaleme almıştır. Âşıkpaşaoğlu ise; görenlerin değil duyanların ve hatta duyanlardan duyanların, anlattıklarını kaleme almıştır.

Âşıkpaşaoğlu Bektâşîliğe zıt bir tarikatın üyesidir[5] ve hem Bektâşîliği ve hem de onun Pîri Hacı Bektâş Velî'yi kıskanmaktadır. Çünkü dip dedesi[6] Baba İlyas Horasânî Selçuklu ve Osmanlı politikasının etkisiyle unutulmuş, onun yerini Hacı Bektâş Velî almıştır.

Elvan Çelebi ise Hacı Bektâş Velî'ye bağlanan ve Türk ulusalcılığının öncüsü sayılan Marifetnâme yazarı Âşık Paşa'nın oğludur.[7] Dolayısıyla Baba İlyas'ın oğlunun oğludur. Hacı Bektâş Velî'nin, Baba İlyas'ın koyduğu esasları reforme ederek sürdürdüğünü, görerek ve yaşayarak bilmektedir. Elvan Çelebi, sağlam bir kaynaktır ve O'nun yazdıklarının doğru kabul edilmesi gerekir.

Elvan Çelebi Hacı Bektâş Velî ve Şeyh Edebali için şunları yazmaktadır:

Hacı Bektaş şol sebebden hiç
Göze almadı tâc-ı sultanı
Edebalı ve bundağı huddâm
Gördüler Hacı'dan bu seyrânı.[8]

Bu sözler, Hacı Bektâş Velî ile Edebali'nin hem Babaî isyanına ve hem de Kırşehir'de patlak veren Ahî ayaklanmasına katılmadıklarını kesin olarak kanıtlamaktadır.

Görülüyor ki Erdoğan Aydın, dayandığı kanıt ile yalanlanmaktadır. Anlaşılıyor ki Sayın Aydın, Menâkıbu'l-Kudsiyye fî Menâsıbıbi'l-Ünsiyye adlı kitabı okumamıştır. [9]

1. Hacı Bektâş Velî'nin Hakk'a Yürüyüş (Vefat) Tarihi Miladî 1271 midir?

Erdoğan Aydın bu konuda şunları yazmaktadır:

Oysa ölümü 1271 olan Bektâş-ı Velî'nin Yesevî'nin yaşlılığına yetişmesi mümkün olmadığı gibi, Osman'ın iktidar dönemine yetişmesi de mümkün değildir. [10]

Erdoğan Aydın ve benzerlerinin Hacı Bektâş Velî'nin vefatına ilişkin yargısının en ciddi kaynağı Abdülbâki Gölpınarlı'dır.

Gölpınarlı'nın ciddi, çok çalışkan ve saygın bir araştırmacı olduğu Fakîr (yani ben) tarafından da kabul edilen bir gerçektir. Ancak o bir Mevlevî'dir.